اخبار > آغاز به كار همايش حكمت و عرفان مكتب شيراز


آغاز به كار همايش حكمت و عرفان مكتب شيراز

 

همايش علمي‌ دو روزه حكمت و عرفان مكتب شيراز، عصر روز چهارشنبه در محل مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه آغاز به كار كرد.

 همايش علمي‌ دو روزه حكمت و عرفان مكتب شيراز، عصر روز چهارشنبه در محل مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه آغاز به كار كرد.


به گزارش روابط عمومي همايش مكتب شيراز، در ابتداي مراسم غلامرضا اعواني، رئيس مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران ضمن خيرمقدم به حضار و مدعوين، گفت: «عده اي از مكتب شيراز با عنوان حوزه شيراز ياد مي‌كنند. در واقع آنچه كه به مكتب شيراز معروف است، از زمان قطب الدين شيرازي تا زمان ملاصدراست.»

پس از خيرمقدم رئيس مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه، دكتر حسن بلخاري، عضو هيئت علمي ‌فرهنگستان هنر، در مقاله‌اي با عنوان «نسبت صناعت و طبيعت در لوامع الاشراق جلال الدين دواني و نسبت آن با نظريه ميسيس در فلسفه هنر» با اشاره به آن كه دواني يكي از لمعات، لامع اول لوامع الاشراق صناعت و طبيعت را مورد تأمل و تحقيق قرار داده است، گفت: «از ديدگاه او چنانچه مبادي حركات منجر به كمالات شود،‌حصول آن يا به طبيعت است يا به صناعت و طبيعت يعني حصول به كمال، بي مداخلت ارادت انسان و صناعت يعني صدور يك شيء به واسطه و مداخلت ارادت انسان همچون حركت چوب كه با آلات خاص به مرتبه كمال برسد.»

وي اضافه كرد: «دواني طبيعت را بر صناعت مقدم دانسته و علت اين تقدم را استناد طبيعت به مبادي عاليه بي موافقت ارادت انساني مي‌داند و از همين رو معتقد است كمال صناعت در تشبه آن به طبيعت است.»

عضو هيئت علمي ‌فرهنگستان هنر تصريح كرد: «‌از ديدگاه دواني، بحثي را در ساحت نسبت ميان صناعت با طبيعت برمي‌انگيزد، مسئله تقليد يا تشابه در آراي ارسطو و افلاطون است.» وي افزود: «هر دو فيلسوف، هنر را عالمي‌ متخيل مي‌دانند كه في نفسه تقليد و محاكاتي است از عالم واقع با اين تفاوت كه در انديشه افلاطون؛ تقليد از طبيعت مذموم و در انديشه ارسطو ممدوح است.»

در ادامه اين نشست محمدحسن شفيعيان، پژوهشگر فرهنگستان علوم، در مقاله با عنوان «جلال الدين دواني و نظريه ذوق التاله»، گفت: «يكي از نظريات مهم فلسفي بلكه مهم ترين نظريه فلسفي كه در آثار مكتوب فلسفي و حكمي ‌حكيمان ايراني پس از نيمه دوم قرن نهم هجري قمري به حكمي ‌و متكلم شهير اين قرن يعني جلاالدين دواني احاله شده نظريه‌اي است كه بعدها به اختصار به «نظريه ذوق التاله» اشتهار يافته است.»

وي افزود: «نخستين فيلسوف برجسته اي كه به نقادي آن پرداخته صدرالدين شيرازي صاحب كتاب «كبير الاسفار اربعه» است.»

پژوهشگر فرهنگستان علوم، با اشاره به ابعاد اين نظريه، خاطر نشان كرد: «اين نظريه داراي ابعاد گوناگوني است كه فيلسوفان در مبحث مهم اصالت وجود و هم در مبحث وحدت و كثرت وجود بدان پرداخته اند و از زواياي مختلف به نقد آن مبادرت كرده‌اند.»

وي اضافه كرد: «بنيادي‌ترين اساس در نظريه «ذوق التاله» بر اين اصل استوار است كه معناي موجوديت كل ما يطلق عليه اسم السوي و العالم، انتساب آن به موجود حقيقي است با اين تفاوت كه در چنين انتسابي، يك طرف نسبت به وجود محض است و طرف ديگر ماهيات متكثره‌اند كه به بركت اين انتساب حظي از حقيقت پيدا كرده‌اند. از همين رو حكيمان پيرو حكمت متعاليه در دو جا به بحث درباره اين نظريه پرداخته‌اند.»

دكتر محمدجواد اسماعيلي، عضو هيئت علمي‌دانشگاه پيام نور استان تهران، در مقاله اي به عنوان «تحليل وجود ذهني نزد صدر الدين دشتكي»، گفت: «وجود ذهني در زمره مسائل فلسفي است كه مي‌توان آن را هم از منظر هستي شناختي و هم از منظر شناخت شناختي بررسي كرد.»

وي اضافه كرد: «پيش از صدرالدين دشتكي،‌بررسي اين مسئله از نظر انديشمندان اسلامي‌نظير فخرالدين رازي و نصرالدين طوسي نيز دور نمانده است.»

عضو هيئت علمي‌دانشگاه پيام نور استان تهران با بيان آن كه دشتكي را نمي‌توان پيشگام طرح مسئله وجود ذهني دانست، گفت: «اين در حالي است كه وي تنها با ارايه ديدگاه خود در اين باب اهميت اين مسئله را بيش تر آشكار ساخته است.»

اسماعيلي تصريح كرد: «بر پايه قاعده فلسفي انقلاب حقيقت / ماهيت محال است»،‌نگرش دشتكي، پيرواني را با خود همراه نكرده است؛ اما اهميت ديدگاه وي را از منظر منتقدان برجسته‌اي نظير صدرالدين شيرازي مشهور به ملاصدرا و عبدالرزاق لاهيجاني مي‌توان باز جست.»

در ادامه جلسه، دكتر محسن جوادي، دانشيار گروه فلسفه دانشگاه قم، در مقاله‌اي با عنوان «نسبت فضيلت عدالت با فضيلت‌هاي اساسي اخلاق» گفت: «كتاب امير غياث الدين منصور دشتكي با نام «اخلاق منصوري» در واقع رويه‌اي بر كتاب «اخلاق جلالي» ملا جلال الدين دواني كازروني محسوب مي‌شود.»

وي با بيان آن كه جايگاه فضيلت عدالت در نسبت با فضيلت‌هاي ديگر اخلاقي يكي از موضوعات مورد اختلاف است، خاطر نشان كرد: «حكمت عملي ‌افلاطون و ارسطو كه بازتاب آن را در ميان انديشمندان مسلمان هم مي‌توان يافت، هر يك از فضيلت‌هاي اصلي اخلاقي را به يكي از قواي نفساني انسان مربوط مي‌داند. اين قوا به حسب رأي مشهور سه تا هستند؛ كه قوه ناطقه، غضبيه و شهويه كه به ترتيب فضيلت حكمت، شجاعت و عفت از فضايل اصلي آن شناخته مي‌شوند. پرسش اين است كه پس فضيلت اصلي عدالت به كدام قوه مربوط است؟»

دانشيار گروه فلسفه دانشگاه قم تصريح كرد: «برخي با بيان آن كه قوه ناطقه به دليل دو وجهي بودن داراي دو فضيلت است، حكمت را به جنبه نظري آن و عدالت را بر جنبه عملي آن مربوط مي‌دانند.»

وي اضافه كرد:‌ «در مقابل عده‌اي عدالت را فضيلتي مركب از مجموعه فضايل ديگر مي‌دانند كه در عرض بقيه فضيلت‌ها نيست؛ بلكه بر آمده از تركيب سه فضيلت بنيادي پيش گفته است.»

بر پايه اين گزارش، قاسم كاكايي، دانشيار دانشگاه شيراز، در مقايسه‌اي تحت عنوان «مكتب شيراز و دولت صفويه»، گفت: «اوج شكوفايي مكتب فلسفي شيراز در اواخر قرن نهم و اوايل قرن دهم است كه مصادف با روي كار آمد دولت صفويه است.»

وي به نوع تلفيق و يا تقابل مذهب و سياست اشاره و خاطر نشان كرد: «قدرت گرفتن اختلافات مذهبي، پيدايش جريانات مختلف تصوف، نزاع اخباريان با حكما و عرفا از خصوصيات بارز اين دوران است.»

دانشيار دانشگاه شيراز تصريح كرد: «اين اقدامات و نيز دستاوردهاي مثبت و منفي روي كار آمدن دولت صفوي، تحولاتي را در مكتب شيراز به وجود آورد، ضمن آن كه برخي بزرگان اين مكتب از شيراز هجرت كرده و شيعيان و اخباريان عرب زبان به مدارس علميه شيراز هجوم آوردند.»

شهرام پازوكي، دانشيار مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران، آخرين سخنران در روز نخست اين مراسم بود كه در مقاله اي با عنوان «حكمت هنر و زيبايي در مكتب شيراز»، گفت: «در ميان عارفان و حكيماني كه در ذيل مكتب شيراز قرار داده مي‌شوند، موضوع زيبايي و حكمت آن از موضوعات اصلي است.»

وي افزود: «آنان زيبايي نه به معناي مدرن آن؛ بلكه به معناي ديگري كه در عرفان و حكمت اسلامي‌از آن سخن گفته شده مي‌شناسند.»

به گفته پازوكي، هنر كه درواقع امروزه مراد از آن هنرهاي زيباست با توجه به تفاوت اساسي كه در معناي زيبايي رخ داده، مفهوم ديگري نزد حكماي شيراز دارد.

 
 
 

زمان انتشار: پنج شنبه ١٤ آذر ١٣٨٧ - ١١:١٧ | نسخه چاپي

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.