اخبار > بخت آور: برخلاف تصور، بيشترين تأثير بر نگاره‌هاي ترك، از مكتب شيراز بود


بخت آور: برخلاف تصور، بيشترين تأثير بر نگاره‌هاي ترك، از مكتب شيراز بود

 

يكي از محققان، مدعي است برخلاف تصور، بيشترين تأثير بر نگاره‌هاي ترك عثماني از مكتب شيراز بوده است.

 

يكي از محققان، مدعي است برخلاف تصور، بيشترين تأثير بر نگاره‌هاي ترك عثماني از مكتب شيراز بوده است.

به گزارش روابط عمومي همايش مكتب شيراز، الهه بخت آور، محقق، در ميزگرد بعدازظهر دومين روز گردهمايي مكتب شيراز گفت: «با حمله مغول و مهاجرت گروهي از فرهيختگان ايراني به روم، اين منطقه به يكي از مراكز اصلي فرهنگ ايراني تبديل شد. در اوايل قرن هفتم هجري با سلطه آل عثمان بر آن ديار و تشكيل سلسله عثماني، اين اثرگذاري نه تنها ادامه داشت؛ بلكه دامنه آن گسترده شد. بيشترين تأثيرگذاري‌ها در قرن هشتم هجري رخ داد و آن زماني بود كه مكتب شيراز به عنوان يكي از مطرح‌ترين سبك‌هاي آن زمان با فضايي هنري و ادبي غني، هنر و ادبيات عثماني‌ها را متأثر ساخت و از آنجايي كه در آن سال‌ها، دربار عثماني و ايران داراي زبان مشترك فارسي بودند، اين تأثيرگذاري‌ها با سهولت بيشتري شكل مي‌گرفت.»

او در مورد تأثير مكتب شيراز بر نگاره‌هاي ترك اظهار داشت: «ظاهراً در نگارگري عثماني (قرن نهم و دهم هجري)، تأثير مكتب تبريز دوم و هرات بيش از هر مكتب ديگري است؛ اما جريان هنري در زير پوسته ظاهري، غير از اين بود، اين مكتب شيراز است كه عميق ترين، تأثير را بر نگارگري عثماني گذاشت.»

زيرا پسر آق قويونلو، در زمان جنگ با سلطان محمد فاتح با دختر سلطان محمد، ازدواج مي‌كند و به استانبول مهاجرت مي‌كند كه در پي آن بسياري از هنرمندان ايراني را به اين منطقه مي‌برد. با توجه به آنكه نگارگري ايراني در قرن 10 و 11 به تزيين، بيشتر توجه مي‌كند و فضاي خالي نمي‌گذارد، روند نگارگري عثماني هم به اين سمت كشيده مي‌شود كه از ويژگي‌هاي مكتب تبريز است؛ اما طي سال‌هاي بعد، اين روند كمتر مي‌شود و بار ديگر، نگارگران عثماني به سمت ساده انگاري‌هاي مكتب شيراز، كه از بعد رنگ و تكنيك اجرايي بيش از هر مكتب ديگري با سليقه و ذوق نگارگر عثماني هماهنگي داشته است مي‌روند.»

محمد معمارزاده، ديگر پژوهشگر ميزگرد نگارگري، به «انعكاس نقش برجسته‌هاي ساساني در شاهنامه فردوسي سال 733 ه.ق» اشاره كرد: «اين شاهنامه، در زمان حكومت ملك غياث الدين كيخسرو اينجو در شيراز، نسخه برداري شده و در حال حاضر در موزه سن پترزبورگ روسيه است كه توسط آدامو بررسي شده و در سال 1985 با 52 تصوير رنگي به چاپ رسيده است. متن اين كتاب در سال 1383 توسط زهره فيضي به فارسي ترجمه و توسط سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ‌نشر يافته است.»

او سپس «نبرد گيو گودرز با گروي ذره»، «رزم سپهر با هجير گودرز»، «رزم بيژن گيو با روئين تن دمان»، «رزم گرگين با اند ديمان»، «صحنه رزم رستم به ابن سعد بن وقاص»، داستان «باربد رامشگر»، «رزم رنگ شاوران با اخواست و «تصوير سلطان محمود بر تخت» را به عنوان هشت مجلس از اين شاهنامه كه مورد بررسي قرار گرفته‌اند، ‌معرفي كرد و گفت: «اين مجالس در زمينه شكل صحنه، ‌البسه، ‌نوع نشستن بر اسب يا صندلي و شخصيت‌هاي پيراموني مجالس، با صحنه بارعام داريوش در تخت جمشيد و صحنه‌هاي نبرد بهرام ساساني با دشمن و همچنين صحنه اعطاي منصب اردشير در نقش رستم، قابل مقايسه است.»

معمارزاده نتيجه گرفت: «اينجوها بسيار علاقه‌مند به سنن باستاني خود، خاصه دوره ساساني بوده اند و تلاش كرده‌اند به شكلي از صحنه‌هاي حجاري تخت جمشيد، طاق بستان و حتي ظروف سيمين دوره ساساني در اجراي سنن قومي‌و مذهبي جامعه ايران، مدد گيرند.»

عليرضا خواجه احمد عطاري، كارشناس نگارگري نيز به توصيف «سير طبيعت نگاري در نقاشي شيراز قرون 8 و 9 ق» پرداخت: «طبيعت نگاري در نقاشي مكتب شيراز، در دوره مغول و تيموري از جمله مسائلي است كه مي‌تواند مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد. چگونگي رشد عناصر طبيعت، چون انسان، ابر، كوه،‌ درخت، بته‌ها و... كه منجر به شكل گيري سبك نقاشي اين مكتب شد، مورد مطالعه قرار گرفته است.»

او افزود: «از مطالعه نقاشي شيراز از قرن هفتم تا اواسط قرن نهم ه.ق، چنين بر مي‌آيد كه نقاشي شيراز در ابتدا تحت تأثير نقاشي كهن ايران، شكل گرفته و با توجه به همبستگي نقاشي با ادبيات و استفاده از توصيفات شاعرانه از طبيعت و فضاي شعر گونه‌اي كه در شيراز حاكم بود، به نقاشي‌ها حالتي لطيف و تغزلي داده است. فضايي آكنده از احساسات رقيق متأثر از اشعار سعدي، حافظ و خواجوي كرماني، با نظمي‌دقيق همراه با سادگي كه بعدها، در اثر ارتباط با ساير مراكز هنري از جمله بغداد و تبريز، تأثيراتي ميان اين مراكز، صورت پذيرفته و رشد يافته است.

با اين وجود، نوع نگاه نقاشان شيراز، به نقاشي، ويژگي‌هايي بخشيده كه آن را از ساير مراكزي كه در آن‌ها نقاشي وجود دارد،‌ متمايز ساخته است.»

به گفته عطاري، نقاشي در دوره آل اينجو اسير متن، ولي در دوره آل مظفر مستقل است.

نازبانو تركاشوند، پژوهشگر، در ادامه به تجزيه و تحليل نگاره داستان هفت پيكر، با نگاره بهرام گور در قصر هفت گنبد پرداخت: «تطبيق ميان متن منظوم داستان هفت پيكر با نگاره بهرام گور در قصر هفت گنبد كه براي مصور كردن داستان هفت پيكر، نگارگري شده، گوياي آن است كه نگارگر اين اثر علاوه بر تسلط به مفهوم متن داستان، كه بر اساس قواعد نجومي ‌سروده شده، به تقليد صرف از متن داستان نپرداخته؛ بلكه خود نيز از عالم نجوم بي بهره نبوده و توانايي‌هاي لازم براي خلق يك اثر هنري-علمي‌ را داشته است؛ كه اين توانايي، شامل فهم درستي از متن داستان و علوم به كار رفته در آن است. همچنين او در مقام يك نگارگر، در استفاده از اطلاعات خود در خلق اثرش توانايي‌هاي لازم را داشته است.»

او عنوان بهرام در اين داستان را نمادي از سياره مريخ كه نام ديگر اين سياره است،‌دانست.

بتول نعمتي كچايي، محقق نيز در پايان اين ميزگرد در مورد نشانه‌هاي تصويري دو نگاره از مكتب شيراز گفت: «يكي از مهم‌ترين انواع نشانه‌ها، نشانه‌هاي تصويري است كه در هنرهاي تجسمي‌نقش اساسي دارد. ليكن اين نشانه‌ها به تنهايي نمي‌تواند دلالت گر معنا باشد؛ چرا كه به نشانه‌هاي ديگري چون نوشتاري، نور و حركات وابسته اند. نگاره‌هاي ايراني چيزي جز نسبت بينامتني تصوير با نوشتار نيستند، خصوصاً در مكتب نگارگري شيراز كه نظام قانون‌مند رابطه ميان تصوير و متن از نشانه‌هاي بارز آن است.»

او با بيان اينكه نگاره زاري مجنون بر فرار ليلي، متعلق به 788 ه.ق با يك مضمون عاشقانه و نگاره رزم زنگنه واخواست با مضمون اسطوره‌اي براي پژوهش مورد مقايسه قرار گرفته اند، اضافه كرد:‌ «اندازه‌هاي متناسب با كتاب، اهميت رمزگان، صور خيال و هماهنگي آن با نقاشي و شعر و تأثير فضاي فرهنگي بر آثار از جمله وجوه مشترك نگاره‌هاي اين دوره هستند.»

 
 
 

زمان انتشار: شنبه ١٦ آذر ١٣٨٧ - ٠٩:٤٦ | نسخه چاپي

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.