اخبار > حكما همواره انسان را به تهذيب اخلاق ارشاد كرده‌اند


در روز دوم نشست علمي‌حكمت و عرفان شيراز عنوان شد:
حكما همواره انسان را به تهذيب اخلاق ارشاد كرده‌اند

 

دومين نشست‌ علمي‌حكمت و عرفان مكتب شيراز روز پنجشنبه 14 آذرماه با سخنراني‌هاي مختلف آغاز به كار كرد.

دومين نشست‌ علمي‌حكمت و عرفان مكتب شيراز روز پنجشنبه 14 آذرماه با سخنراني‌هاي مختلف آغاز به كار كرد.

به گزارش روابط عمومي‌همايش مكتب شيراز، در ابتداي اين مراسم، طاهره كمالي زاده، عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان در مقاله اي با عنوان« نزاع غياث الدين دشتكي و جلال الدين دواني در شرح هياكل النور سهروردي »با اشاره به آثار متعدد سهروردي، گفت: «از ميان آثار متعددي كه از سهروردي باقي مانده،‌پس از كتاب« حكمت الاشراق»، شايد بتوان گفت مهم ترين اثر او در فلسفه اشراقي، رساله «هياكل النور» است كه در آن به ايجاز ديدگاه‌هاي فلسفي خود را بيان كرده و به ابطال آراي مخالفان پرداخته است.»

وي افزود:‌«در وجه تسميه آن گفته شده كه هيكل‌هاي نورهاي مجرد همان ستارگان هستند، اما از روي مجاز، طلسم‌هاي آن ستارگان و محل نگهداري آن طلسم‌ها نيز هياكل نور ناميده مي‌شود.»

عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان، تصريح كرد: «مصحح اشراق «هياكل النور»،‌ هفت شرح را بر هياكل النور گزارش مي‌دهد كه دومين شرح متعلق به جلال الدين دواني است كه« شواكل الحور» ناميده شده است.»

وي اضافه كرد: «سومين شرح، اشراق «هياكل النور »كشف ظلمات شواكل الغرور، اثر غياث الدين منصور دشتكي است كه در واقع نقد و جرح شرح دواني است.»

به گفته كمالي زاده، شرح« هياكل النور »سهروردي نمونه اي از تقابل دو جريان فلسفي در قرن نهم هجري در شيراز و كشمكش‌هاي فكري دامنه داري است كه درباره مباحث فلسفي كلامي ‌در چهار مورد خاص آغاز شد.

پس از وي، سعيد انواري، دانشجوي دكتراي فلسفه و كلام اسلامي‌مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران؛ در مقاله با عنوان« معرفي نسخه خطي «مكنون الحديث» اثر روز بهان بقلي» گفت: «يكي از تاليفات شيخ روزبهان بقلي شيرازي كتابي است در شرح احاديث پيامبر اكرم (ص)با عنوان «مكنون الحديث»كه در اين كتاب بالغ بر چهار حديث از پيامبر اكرم(ص) نقل شده و مورد شرح قرار گرفته است.»

وي تصريح كرد :«‌ در بخش نخست اين كتاب به شرح سيصد حديث نبوي پرداخته شده و در بخش ديگر آن سخنان برخي از بزرگان عرفان و تصوف در شرح قريب به صد حديث از پيامبر (ص) بيان شده است.»

انواري اضافه كرد: «از اين اثر تنها يك نسخه متعلق به سال 1095 هجري قمري در دست است كه به تازگي در مرحله آماده سازي براي انتشار قرار گرفته است كه تجزيه و تحليل اين اثر مي‌تواند گوشه اي از انديشه‌هاي عرفاني مكتب شيراز را آشكار سازد.»

در ادامه اين نشست نسيم خليلي،‌كارشناس ارشد رشته تاريخ ايران اسلامي، ‌به ارائه مقاله اي با عنوان «بررسي انديشه‌هاي محمدبن محمود دهدار شيرازي و جايگاه و فكري دهدار و ارتباط آن با حروفيه و نقطويه» پرداخت و گفت:« بررسي انديشه‌ها و انگاره‌هاي محمد بن محمود دهدار شيرازي به روشني مؤيد آن است كه وي را بايد زاده بسترهاي فكري و اعتقادي زمانه اي انگاشت كه در آن مي‌زيسته است.»

وي افزود : «پژواك تأثيرات نهضت حروفيه بر نگره‌هاي فكري دهدار در دل رسايل وي كاملاً مشهود است.»

به گفته خليلي، از سوي ديگر وي را مي‌توان از جمله صوفياني به شمار آورد كه با وجود انتقاد از نقطويان، خود باطناً به اين فرقه گرايش داشت و تلويحاً سايه روشني از ريشه‌هاي نقطوي را در استدلال‌هاي عرفاني نهفته در آثار خويش بازتاب داده است.»

وي اضافه كرد:‌ «مهاجرت وي به هند نيز گوياي آن است كه وي براي ابراز اين قبيل انگاره‌ها در روزگاري كه با چنين تصوف رمزگرايانه‌اي مبارزه مي شود، همانند ديگر نخبگان و انديشمندان تحول انديش معاصر خويش دچار معذوراتي بوده است كه همين امر لزوم جستجوي سرزميني طلايي را كه در آن به آرمان آزادي ابراز چنين نگره‌هايي دست يابد پر رنگ تر مي‌سازد.»

كارشناس ارشد رشته تاريخ ايران اسلامي‌تصريح كرد: «بنابراين اين واقعيت گواهي بر آن است كه او را مي‌توان انديشمندي در ميان انديشه‌هاي حروفي و نقطوي دانست.»

وي يادآورد شد: «تأثير پذيري وي از تفكر غاليانه رجب برسي نيز نشانه ديگري است مؤيد و مقوم اين نگاره كه او نيز همانند شماري از صوفيان هم قطار و هم روزگار خويش، در پي ساماندهي گفتمان صوفيانه و غاليانه مبتني بر رمزينگي اعداد و حروف به مثابه نمادهايي استوار بر انديشه عرفاني نجات بخشانه است.»

در ادامه اين نشست،‌دكتر سخر كاوندي، عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان، در مقاله اي با عنوان« تغيير پذيري اخلاق؛‌داوري بين دواني و دشتكي»،‌گفت: «بحث اخلاق بحثي قديمي‌ شايد به قدمت وجود آدمي‌بوده و اهميت آن در تأمين سعادت فردي و اجتماعي، دنيوي و اخروي بر همگان روشن است.»

وي اضافه كرد:‌ «از همين رو حكما همواره انسان را به تهذيب اخلاق، پيش از فراگيري ساير علوم، ارشاد و راهنمايي كرده‌اند.»

عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان، يادآور شد: «شرط اساسي و اوليه تهذيب اخلاق و بهره مندي از نتايج آن امكان تغيير خلق آدمي‌است به طوري كه اگر انسان قادر بر تغيير اخلاق خود نباشد و اساساً انسان تغيير ناپذير باشد، اخلاق دانشي عبث و بيهوده بوده و سخن در باب شرافت و فوايد آن بي نتيجه خواهد بود.»

وي تصريح كرد: «بر اين اساس اغلب فيلسوفان مسلماني كه تأليفاتي در زمينه اخلاق دارند، بحث امكان تغيير خلق را مطرح كرده‌اند.»

به گفته كاوندي، از اين ميان، جلال الدين دواني با تفصيل بيشتري به اين مسئله پرداخته و شبهات و اقوال مختلف پيرامون آن را مورد مداقله و بحث قرار داده است.

اين گزارش حاكي است پس از سخنان وي، حسين محمد خاني، عضو هيئت علمي‌دانشگاه آزاد اسلامي، ‌به ايراد مقاله خود با عنوان«مقدمه و تصحيح رساله تعريف علم كلام اثر جلال الدين محمد بن اسعد دواني» پرداخت و گفت: «محقق دواني رساله اي در بيان مقاصد علم كلام به رشته تحرير در آورده است كه‌آن را رساله تعريف علم كلام مي‌نامد.»

وي افزود:« اين رساله شرحي بر بحث تعريف علم كلام در شرح المواقف است .دواني در اين رساله علاوه بر شرح سخن سيد شريف در اين زمينه، به نقد و بررسي اعتراضات وارد شده بر سيد شريف مي‌پردازد.»

محمدخاني به نظريات دواني در اين خصوص اشاره كرد و افزود: «مقصود از قدرت نامه، علم به همه عقائد مستند به حجج و طرق دفع شبه است؛ به گونه‌اي كه قادر باشد بدون نياز به تحصيل ماده و صورت آن‌ها را اراده كند. ضمن آن كه اگر احاطه بر همه حجج . طرق دفع شبه كه با آن قدرت بر الزام عيرحاصل مي‌شود، ميسر باشد، فهو المراد و در غير اين صورت احاطه بر حجج و طرق دفع شبه موجود تا حد امكان به همراه آمادگي براي اثبات بقيه كافي است.»

در پايان نشست علمي‌صبح پنجشنبه، حسين شاه طاهري، پژوهشگر، در مقاله‌اي با عنوان« شاه طاهر شيرازي»،‌گفت: «شاه طاهر در اوايل حكومت صفويان و هم عصر شاه اسماعيل بوده. او از شاگردان شمس الدين محمد خفري و از انديشمندان، اديبان و عارفان عصر خويش بوده است.از او ‌آثاري چون «منشأت»،‌«حاشيه بر الهيات شفا»، «شرح بر تهذيب الاصول»، «حاشيه بر تفسير قاضي بيضاوي»،‌«رساله النمونج العلوم» و ... باقي مانده است.»

وي اضافه كرد: «شاه طاهر به واسطه علم و تقوايي كه داشت هميشه مورد توجه بود، اما بروز مشكلات و تهديدات از جانب حكومت، منجر به جا‌بجايي او و در آخر هجرت به هندوستان شد و اين سرآغازي بود براي وي و نظام شاهيان(حاكمان آن روزگار دكن) كه ميزبان او شدند.»

شاه طاهري تصريح كرد: «مقام و موقعيت شاه طاهر شيرازي در آنجا فزوني يافت و تا آخر عمر در دربار برهان نظام شاه بحري زندگي كرد و در اكثر مراودات سياسي، نقشي پر رنگ ايفا كرد.»

به گفته وي، شاه طاهر شيرازي از مروجان شيعه اثني عشري در آن ناحيه بود و از طرفي او را از پيشروان مذهب اسماعيلي مي‌دانند.

 
 
 

زمان انتشار: شنبه ١٦ آذر ١٣٨٧ - ١٢:١٩ | نسخه چاپي

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.