اخبار > جهان دم به دم موجود و معدوم مي‌شود


اختلاف ملاصدرا و ميرداماد بحث اصالت وجود و اصالت ماهيت است
جهان دم به دم موجود و معدوم مي‌شود

 

دور پاياني نشست‌هاي علمي‌حكمت و عرفان مكتب شيراز از ساعت 13:45 بعدازظهر پنجشنبه با سخنراني عباس حاجي‌ها، عضو هيئت علمي‌دانشگاه پيام نور آغاز و با سخنراني عليرضا رازي پايان يافت به طوري كه در طي آن مژگان خيرالهي، عزت مقصودي، مريم خوشدل و عبدالله شكيبا نيز به ارائه مقاله پرداختند.

 دور پاياني نشست‌هاي علمي‌حكمت و عرفان مكتب شيراز از ساعت 13:45 بعدازظهر پنجشنبه با سخنراني عباس حاجي‌ها، عضو هيئت علمي‌دانشگاه پيام نور آغاز و با سخنراني عليرضا رازي پايان يافت به طوري كه در طي آن مژگان خيرالهي، عزت مقصودي، مريم خوشدل و عبدالله شكيبا نيز به ارائه مقاله پرداختند.


به گزارش روابط عمومي‌ همايش مكتب شيراز، عباس حاجي‌ها، عضو هيئت علمي‌دانشگاه پيام نور در مقاله اي با عنوان «قطب الدين شيرازي اساس مكتب فلسفي شيراز» گفت: «بي شك شهرتي كه خواجه نصير الدين طوسي و قطب الدين شيرازي در فلسفه و حكمت و رياضيات در عصر خويش داشته اند، كم تر كسي در زمان حيات خود به آن است يافته است.»

وي افزود: «يكي از مهم‌ترين دلايل اين امر، وضعيت سياسي خاصي بود كه پس از حمله مغول‌ها و سيطره هولاكو خان بر جهان اسلامي‌آن روز حاصل شده بود و ديگري نبوغ بي چون و چراي خواجه طوسي و قطب الدين بود.»

حاجي‌ها در مقاله خود به مبادي معرفت شناسي و وجود شناسي و برخي از مهم‌ترين اموري كه در تأثيرگذاري قطب الدين بر مكتب شيراز مؤثر بوده، پرداخت.

پس از وي مژگان خيراللهي، كارشناس ارشد هنر اسلامي‌به ارائه مقاله‌اي با عنوان «مطالعه تطبيقي اشعار خواجه حافظ شيرازي با اقوال و آراي شيح اكبر محيي الدين عربي» پرداخت و گفت: «تأثير آْثار شيخ اكبر محيي الدين عربي بر عرفان و متفكران مسلمان بعد از خود غيرقابل انكار است كه از آن جمله عارفان مي‌توان به صدرالدين قونوي، كمال الدين عبدالرزاق كاشاني،‌ شيخ محمود شبستري،‌ مولانا جلال الدين بلخي، فخرالدين عراقي و صدرالمتألهين اشاره كرد.»

حكمت، تصريح كرد: «در اين ميان، خواجه شمس الدين محمد شيرازي، شاعر قرن هشتم هجري قمري، نيز از مكتب عرفاني شيخ اكبر بي بهره نبوده و حتي مفاهيم پيچيده و دشوار عرفاني را به طرزي شگفت و به قول خودش رندانه و با ظرافتي خاص، بيان كرده است.»

بر پايه اين گزارش، عزت مقصودي، كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامي‌در مقاله خود با عنوان «تمايز مراتب ادراك و نتايج معرفتي آن از ديدگاه حكماي مدرسه صدريه و جلاليه در مقايسه با ديدگاه ابن سينا گفت: «با توجه به آن كه تمايز مراتب ادراك كه در نظام فلسفي سينوي جايگاه مهمي‌دارد، شيخ در آثار خود به طور مستقل و مفصل بدان پرداخته، به گونه‌اي كه ادراك در انديشه سينوي چهارگونه است؛ حسي، خيالي، وهمي‌ و عقلي.»

وي افزود: «ابن سينا، تفاوت ادراك را ناشي از تفاوت مراتب تجريد مي‌داند و به عقيده وي اهميت مراتب تجريد در نظر شيخ تا جايي است كه وي دغدغه اصلي خود را طرح مراحل ادراك، بررسي انواع تجريد و تلويحاً ادراك چهارگانه را فرع بر تجرد قلمداد مي‌كند.»

مقصودي معتقد است: «نظريه مراتب تجريد ريشه در تعريفي دارد كه بوعلي از ادراك ارائه مي‌كند و عبارت است از حصول صورت مجرد از ماده ذهن كه بر اين اساس ادراك قطعاً از تجرد برخوردار است.»

وي با بيان آن كه تجرد انواع مختلفي دارد گفت: «ناقص‌ترين وجه تجرد در ادارك حسي ظهور يافته و درجه شديدتر آن، به صورت ادراك خيالي آشكار مي‌شود. به طوري‌كه ادارك وهمي‌تجردش از دو مرتبه قبلي شديدتر است و شديدترين ادراك به ادراك عقلي مرسوم است.»

كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامي‌اظهار داشت: «طرح مراتب ادراك نه نتيجه فلسفي را در انديشه بوعلي در پي دارد.»

در ادامه اين نشست، مريم خوشدل، عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان، در مقاله‌اي با عنوان «داوري بين صدرالمتألهين شيرازي و جلال الدين دواني» به بيان ديدگاه خود پرداخت و گفت: «ملاصدرا با طرح حدوث تدريجي زماني كه يكي از ثمرات بحث‌هاي حركت جوهري است به تلقي جديدي در مورد حدوث عالم دست مي‌يابد و اجزاي عالم را حادث زماني و حادث ذاتي دانسته و از اين نظر با فلاسفه هم عقيده است.»

وي اضافه كرد: «اما نقطه اختلاف ملاصدرا با پيشينيان خود كه دو گروه متكلمان و فلاسفه را تشكيل مي‌دهند در اين است كه وي همچون متكلمان قايل به حدوث زماني است. اما تلقي وي اين است كه حدوث عالم به نحو تدريجي و نه دفعي صورت مي‌گيرد.»

به گفته خوشدل،‌از نظر ملاصدرا جهان دم به دم موجود و معدوم مي‌شود و از سوي ديگر اگرچه وي مانند فلاسفه مي‌پذيرد كه شيء ممكن داراي نسبت مادي با وجود و عدم است، اما تفسير وي از حدوث ذاتي متفاوت با آن چيزي است كه فلاسفه بر آن قايل‌اند، به طوري كه وي وجودهاي مجهول را داراي نحوه‌اي از تأخر و حدوث مي‌داند كه همان فقر ذاتي موجود ممكن است.»

وي معتقد است، نظريه فقر وجودي ملاصدرا، زمينه لازم را براي اثبات نياز و تعلق ذاتي موجودات ناقص به موجودات تام و كامل فراهم كرده و اين همان مطلبي است كه در ابتداي مباحث مربوط به حدوث عالم در رساله الحدوث مطرح است. عضو هيئت علمي‌دانشگاه زنجان تصريح كرد: «مرحوم ميرداماد با طرح نظريه حدوث دهري نظريه‌اي را مطرح مي‌كند كه از نظر حاج ملاهادي سبزواري در شرح منظومه حكمت، او كسي است كه به طور مبسوط به بحث و تحقيق در اين زمينه پرداخته است. اما آنچه مهم است تلقي وي درباره حدوث دهري است كه نقطه افتراق متكلمان و فلاسفه است، زيرا از نظر وي عالم دهر، جهاني لاتغير و محيط بر عالم زمان بوده و موجودات اين عالم فاقد زمان، سيلان و مقدار هستند.»

خوشدل يادآور شد: «نقطه اختلاف ملاصدرا و ميرداماد بحث اصالت وجود و اصالت ماهيت است. بر اساس اعتقاد به اصالت ماهيت، موجودات ممكن الوجود داراي ماهيت در عالم سرمد نيستند و در عالم دهر از مبدأ اول صادر مي‌شوند.»

در ادامه اين نشست عبدالله شكيبا، عضو هيئت علمي‌ دانشگاه آزاد، در مقاله‌اي با عنوان «نوآوري‌هاي سيدسند ميرصدرالدين دشتكي در فلسفه»، گفت: «وجود ذهني چگونگي تركيب ماده و صورت و چگونگي تركيب نفس آدمي‌با بدن و نحوه تجرد آن در انتقال به عالم آخرت و بيان فرق عقيده صدرالدين دشتكي با عقيده ملاصدرا در نحوه تجرد نفس از ويژگي‌هايي است كه توجه به آن از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.»

به گفته وي، از سوي ديگر چگونگي تركيب ماهيت از اجزاي عقل و نيز چگونگي تركيب اجسام مركب از عناصر از موارد بسيار مهمي ‌است كه دشتكي به تفصيل به آن پرداخته است.

اين گزارش حاكي است در پايان دور پاياني اين نشست، عليرضا رازقي، كارشناس ارشد فلسفه هنر، در مقاله با عنوان «بازسازي نظريه نور از منظر غياث الدين منصور دشتكي و جلال الدين دواني» گفت: «بي ترديد يكي از مؤثرترين انديشمندان جهان اسلام، پس از تخريب جايگاه حكمت و فلسفه، به خصوص فلسفه مشاء به دست ابوحامد غزالي، شهاب الدين سهروردي بوده است كه با تكيه بر انديشه حكماي ايران باستان و سنت فكري افلاطوني و تأسي از عرفان اسلامي ‌و متن دين، ساختار انديشه متفاوت و متمايزي را بر انداخت.»

 
 
 

زمان انتشار: شنبه ١٦ آذر ١٣٨٧ - ١٢:١٧ | نسخه چاپي

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.