اخبار > نشست نشانه‌شناسي و هنر


نشست نشانه‌شناسي و هنر

 

گروه پژوهشي نشانه شناسي هنر طبق دعوت معاونت پژوهشي دانشگاه هنر اسلامي تبريز، نشست يك روزه اي را در تاريخ 9 خرداد 1387 درسالن آمفي تئاتر دانشگاه هنر اسلامي تبريز، با حضور استادان و دانشجويان اين دانشگاه برگزار كرد.

گروه پژوهشي نشانه شناسي هنر طبق دعوت معاونت پژوهشي دانشگاه هنر اسلامي تبريز، نشست يك روزه اي را در تاريخ 9 خرداد 1387 درسالن آمفي تئاتر دانشگاه هنر اسلامي تبريز، با حضور استادان و دانشجويان اين دانشگاه برگزار كرد.

به گزارش معاونت پژوهشي فرهنگستان هنر در اين نشست كه به مديريت دكتر نامور مطلق انجام پذيرفت، دكتر حميدرضا شعيري، دكتر اميرعلي نجوميان، دكتر بابك معين و فرهاد ساساني، اعضاي گروه نشانه شناسي هنر، سخنراني كردند.

«از متن تا تصوير و از تصوير تا گفتمانه» عنوان اولين سخنراني اين نشست بود كه توسط دكتر حميد رضا شعيري، عضو گروه نشانه شناسي فرهنگستان هنر، قرائت شد.

اگر خطاطي را شيوة بازنمودي( représentation )يک متن بدانيم، دگرگوني آن به تصوير را بايد نوعي «بازنمودِ بازنمود» بدانيم. اين دگرگوني سبب خلق ديناميکي نمايه‌اي figuratif شود که با تغيير ارزش‌هاي مطلق به ارزش‌هاي التقاطي، ما را با نظامي گفتمانه‌اي (praxis énonciative) مواجه مي سازد. در چنين نظامي است که امکان تبديل گفتمان فصل‌گرا به گفتمان وصل‌گرا فراهم مي آيد. بي‌شک، در اين فرايند ما با چالش‌هاي نشانه-معنايي گوناگوني مواجه خواهيم بود که مهم‌ترين آن‌ها زيبايي‌شناختي و پديداري خواهند بود. چالش زيبايي‌شناختي سبب تبديل متن به گفتمانه و چالش پديداري سبب تبديل متن به جسمانه Proprioception (corps proper) مي‌شود. از ويژگي‌هاي مهم اين فرايند نشانه-‌معنايي ايجاد تغيير در نظام کلاسيک متني و گذر به نظامي رخدادي است که با حربه‌هاي تنشي(tensif)، حسي-حرکتي و هم‌زيستي صورت مي‌پذيرد. وي سپس به معرفي سازوکارهاي تبديل متن به تصوير و تصوير به گفتمانه در راستاي فرايند معناسازي و خلق گفتمان کنشي و رخدادي پرداخت.

سخنران بعدي دكتر اميرعلي نجوميان بود كه مقاله‌اي با عنوان «از نشانه شناسي تا واسازي عکس» ارائه كرد. دكتر نجوميان در بخش ابتدايي سخنانش، نشانه‌شناسي عکس را به‌عنوان يک روش خوانش متن درون رويکرد ساخت‌گرا معرفي كرده و درباره مهم¬ترين استراتژي‌ها اين روش (مانندجانشيني/همنشيني، تقابل‌هاي قطبي، ارجاع مستقيم و ضمني، روايت و جهت) توضيح داد. وي در ادامه به طرح روشي نوتر با عنوان واسازي، يا نشانه‌شناسي پساساخت‌گرا پرداخت. سپس با اشاره به نوشته‌هاي مختلف بارت در زمينه عکاسي نشان داد كه چگونه نوشته‌هاي او از نگاهي ساخت‌گرا در آغاز به‌نگاهي واساز در آخرين اثرش «اتاق روشن» دگرگون مي‌شود. نجوميان پس از آن با نگاه به نظريه‌هاي ژاک دريدا، فيلسوف پساساخت‌گرا و مبدع خوانش واسازي، به استراتژي‌هاي خوانشي مانند غياب مدلول، بي‌تکليفي معني، مرگ و دلالت تصويري، آرايه، بينامتنيت، ضدروايت، چندمعنايي و عناصر استوديوم و پانکتوم در نظريه بارت اشاره كرد و با نمايش عكس هاي متعدد به تبيين مباحث ارائه شده پرداخت.

«كالا به عنوان عامل ترغيب كننده» عنوان مقاله دكتر بابك معين، ديگر سخنران اين نشست بود. وي در بخشي از سخنراني خود گفت: «با بهره‌گرفتن از نظريه گرماس در خصوص "وجوه سببي" كه در آن يك عمل شناختي، سبب انجام عمل غير شناختي و پراگماتيكي مي‌شود، در تحليل بعد سببي كالاهاي مصرفي، شاهد نفي تضاد سنتي بين سوژه و ابژه، يعني بين آن كه مي‌خواهد و عمل مي‌كند و آن چه كه خواسته مي‌شود مي‌باشيم. از اين نظر كالا كه به منظور اهداف و غايت‌هاي مصرفي، توليد و طراحي مي‌شود، ديگر نه صرفاً ابژه‌اي مصرفي؛ بلكه سوژه‌اي است كه مصرف كننده را به‌عنوان سوژه‌اي سببي به عمل واداشته و به سوي مصرفي صحيح سوق مي‌دهد. در واقع همان‌گونه كه مي‌دانيم پيش فرض وجود يك ارتباط سببي، باور به وجود دو سوژه متمايز مي‌شود. يكي سوژة سببي (در اينجا: كالا كه مصرف كننده را وادار به عمل كرده و به سوي مصرف صحيح سوق مي‌دهد) و ديگري سوژه عمل كننده (در اينجا مصرف كننده). لذا كالا در خود بايد به شكلي نهفته داراي توانش بالقوه عملي باشد كه ريخت و شكل كالا تبلور اين توانش است. همين ريخت و ساختار طراحي كالا است كه در خود ردپاي صحيح عمل مصرف كننده را دارا بوده و او را به كنش صحيح و مناسب جهت استفاده از كالا ترغيب مي‌كند. به همين جهت مي توان كالا را به دو گونه كالاي كاربردي و غيركاربردي تقسيم كرد. از ديدگاه نشانه شناسي، كالاي كاربردي كالايي است كه بتواند از نظر شكل و ريخت در طراحي نقش، وجه سببي خود را صحيح ايفا كند. يعني با داشتن توانش بالقوه عملي در طراحي خود، به گونه صحيح مصرف‌كننده را به‌كاربرد از خود ترغيب كند. كالاي غير كاربردي، كالائي است كه در شكل و ساختار آن توانش لازم جهت فعال‌كردن كنش مصرف‌كننده ديده نشود.» او در ادامه با ذكر نمونه‌ها و مثال‌هايي به ويژگي‌هايي از كالا كه آن را غير كاربردي مي نمايد، اشاره كرد.

فرهاد ساساني آخرين سخنران اين نشست بود كه درباره «نقشِ معنادارِ‌ تداعي‌گرانة کالاها» سخنراني كرد. وي با بيان اين نكته كه به‌نظر مي‌رسد ميزان تعامل، هم‌کنش يا بده‌بستان‌کالاها بايکديگر در فرهنگ‌هاي مختلف تفاوت داشته باشد،گفت: «در فرهنگ‌هايي که کالاها بيشتر به يکديگر ارجاع مي‌دهند يا به تعبيري ديگر، يکديگر را تداعي مي‌کنند يا به‌ نوعي بينامتن يکديگر مي‌شوند، اين بده‌بستان و هم‌کنش بيش‌تر است. هر يک از کالاها به جنبة خاصي از کالاهاي ديگر اشاره مي‌کنند و در واقع، آن را برجسته مي‌کنند. همين تداعي شبکة تداعي‌کننده‌اي تشکيل مي‌دهد که در آن کالاها ضمن يادآوري و اشاره به يکديگر، بر برخي جنبه‌هاي يکديگر و در نهايت بر برخي عناصر تأکيد و آن‌ها را برجسته مي‌کنند.» وي در ادامه با ارائة نمونه‌هايي نشان داد که چگونه کالاها مي‌توانند نقش هم کنشي تداعي‌گرانه را انجام دهند و چگونه برخي جنبه‌ها را برجسته مي‌کنند.

اين سخنراني با پرسش و پاسخ حاضران در جلسه ادامه يافت.

 
 
 

زمان انتشار: شنبه ٥ مرداد ١٣٨٧ - ١١:٤٣ | نسخه چاپي

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار
اخبار موسسات و زیرمجموعه ها
کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.