نشست علمي روش‌هاي ميداني و منابع غيرچاپي پژوهش با حضور رياست فرهنگستان هنر، مهندس ميرحسين موسوي و رياست پژوهشكده هنر، دكتر بلخاري و محققان و پژوهشگران هنر كشور به مناسب روز پژوهش در ساختمان مركزي فرهنگستان هنر برگزار شد.

به گزارش روابط عمومي فرهنگستان هنر، عبدالله انوار با بيان اينكه موسيقي علمي‌ايران تا قرن نهم رواج داشته گفت كه با پيدايي حكومت صفويه اين نوع موسيقي جاي خود را به موسيقي رديفي داد.

عبدالله انوار، محقق و استاد دانشگاه، در نشست «روش‌هاي ميداني و منابع غيرچاپي پژوهش در هنر» كه صبح امروز، 25 آذر، در ساختمان مركزي فرهنگستان هنر برگزار شد، گفت: «موسيقي علمي‌تا قرن نهم رواج داشت ولي با پيدايي حكومت صفويه به موسيقي رديفي تبديل شد. اين نوع موسيقي از روابط رياضي در اين هنر صحبت مي‌كند و مي‌بينيم ميان رياضي و موسيقي پيوند زيبايي ايجاد كرده است. رياضي مسائلي را در موسيقي مطرح كرده بود كه با آن مي‌توانستيم بزرگ‌ترين كارهاي موسيقي را انجام دهيم.»

وي ادامه داد: «موسيقي علمي ‌يكي از رشته‌هاي بزرگ اين مملكت بوده، در باب كوبه اي توانسته‌ايم قسمتي از منابع را استخراج كنيم؛ ولي در باب ملودي با مشكل مواجه شده‌ايم.»

همچنين مهدي حسيني در بخش ديگري از اين نشست در مورد ضرورت تحقيق روي آثار تصويري فرهنگ گذشته ايران ابراز داشت:‌«در مورد مباني نظري مرتبط با هنرهاي سنتي و تجسمي، تعداد كتاب‌ها از انگشتان دست هم تجاوز نمي‌كند؛ ولي در مقابل آن، منابع تصويري زيادي داريم كه جاي كار زيادي دارد. تحقيق در اين آثار يك بيداري نسبت به منابع تصويري موجودمان را ايجاد مي‌كند. در بسياري از موارد وقتي اين نكات را به شاگردانمان نشان مي‌دهيم، نسل جوان متوجه مي‌شود كه اگر منابع فرهنگي و هنريمان را بار ديگر مورد بررسي قرار دهيم، مي‌توانيم پايگاه محكم و مستقلي داشته باشيم.» بابك خضرايي، پژوهشگر نيز در ادامه، دسترسي محدود به نسخ خطي در داخل و خارج از كشور، صفحه آرايي و مشكلات ابزاري را از مشكلات تحقيق و بررسي پژوهش روي منابع غيرچاپي پژوهش در هنر ذكر كرد.

فريبا افكاري، استاد دانشگاه هم در پايان نشست اول اظهار كرد: «نسخ خطي يكي از مهم‌ترين منابع علمي ‌براي تحقيق است كه بايد از جنبه‌هاي مختلف مورد توجه قرار گيرد. پس توجه به جنبه‌هاي مختلف علمي‌نسخه شناسي مي‌تواند راهگشا باشد. البته ايجاد يك نگاه فرارشته‌اي يا ميان رشته‌اي از مباحث بسيار مهم براي توسعه پژوهش‌هاست.»

كارشناس موزه داري: موزه‌هاي بسياري از شهرستان‌ها تعريف نشده‌اند
يكي از تأسيس كنندگان بخش اسلامي‌موزه ملي ايران بر اين باور است كه موزه‌هاي بسياري از شهرستان‌ها از نظر نوع كار و موضوعي كه ارائه مي‌كنند، تعريف نشده‌اند و همين مسئله در پژوهش محققان اثر مي‌گذارد.

زهره روح فر، پژوهشگر و كارشناس موزه داري در دومين بخش نشست «روش‌هاي ميداني و منابع غيرچاپي پژوهش در هنر» با اشاره به اينكه وقت آن رسيده كه مطالعات در موزه‌ها گسترده شود، گفت: «زمان آن رسيده است كه اشياي موزه‌هايمان را از ديدگاه‌هاي مختلف مثل علوم زيستي، شيمي، مسايل فرهنگي و جغرافيايي بررسي كنيم. مطالعات ما در مورد يك شي مي‌تواند منبع مطالعاتي زيادي در شاخه‌هاي ديگر به ما بدهد و در نهايت، منجر به شناخت مكاتب در دوره‌اي خاص شود.»

وي در مورد كمبودهاي موزه‌ها افزود:‌ «موزه‌هاي ما بايد از نظر ايجاد آزمايشگاه‌ها قوي‌تر شوند و كارهاي گروهي در حوزه مطالعات اشياي موزه‌اي شكل بگيرد. يكي از ضروريات ديگر در اختيار قرار دادن اشيا به پژوهشگران است. البته در هيچ كجاي دنيا اصل نسخ و اشيا را در اختيار محققان و دانشجويان قرار نمي‌دهند؛ اما آرشيوهاي عكس و ميكروفيلم‌هاي غني دارند كه محققان مي‌توانند بررسي‌هاي خود را روي آن‌ها انجام دهند. اگر اين پيام اصلي كه محققان بايد به منابع موزه‌اي دسترسي داشته باشند، رواج پيدا نكند، دسترسي به اطلاعات غيرممكن است.»

روح فر با ذكر اين نكته كه اطلاعات آرشيوي موزه‌ها صرفاً نبايد در مورد اشيايي باشد كه در تالارها به نمايش گذاشته شده‌اند، خواستار همكاري بيشتر مراكز علمي‌و موزه‌ها شد.

اين كارشناس همچنين ابراز داشت: «اگر گردآوري، حفاظت، جمع بندي و معرفي را سه وظيفه موزه بدانيم، بايد بگوييم معرفي مبتني بر پژوهش صحيح است. متأسفانه موزه‌هاي بسياري از شهرستان‌هاي ما فاقد تعريف هستند، يعني تعريف نشده‌اند. اگر تعاريفي از موزه‌ها داشته باشيم و فهرستي از انواع موزه‌هايمان داشته باشيم، كارمان بسيار راحت تر است.» محمدرضا رياضي، محقق موزه‌ها نيز در ادامه نشست اظهار داشت: «يكي از مشكلات دانشجويان هنر اين است كه هنر بايد به زبان روز ارائه شود. بايد تلاش كنيم، زباني شكل بگيرد كه اگر شرايطي فراهم شد تا نسخ خطي بار ديگر مورد تحقيق قرار بگيرد، بتوانيم اطلاعات به دست آمده را با زبان روز منتقل كنيم.»

او در مورد ديگر مشكلات پژوهش در هنر توضيح داد: «يكي از ضعف‌هاي عمده ما ارائه كار است. يعني مواد و مصالح داريم، مثلاً از مواد بي ارزش مثل گل مواد با ارزش همچون سفال زرين فام مي‌سازيم، اما در ارائه و معرفي آن‌ها ضعف داريم.»

رياضي در پايان خاطر نشان كرد كه موزه‌هاي ما فاقد آرشيو غني از اشياي خود هستند و بايد با تهيه عكس‌هاي ديجيتال به عنوان يك ابزار مدرن، در شكل گيري اين آرشيو كمك كرد.

اين برنامه كه به همت پژوهشكده هنر برگزار مي‌شود، در نوبت بعدازظهر خود با بحث‌هايي مانند «پژوهش هنر و پايگاه‌هاي تاريخي و باستان شناسي»، «روش‌هاي ميداني پژوهش هنر در ايران» و «پژوهش هنر و آثار معماري و شهرسازي» در فرهنگستان هنر در حال برگزاري است.