دیوان امیرشاهی (قرن ۱۰ق)



عنوان اصلی :

دیوان امیرشاهی

عنوان دیگر :

دیوان شاهی سبزواری

زبان:

فارسی

مولف :

ام‍ی‍رش‍اه‍ی‌، آق‌ م‍ل‍ک‌ ب‍ن‌ ج‍م‍ال‌ال‍دی‍ن‌، ‏ - ‏۸۵۷ق.



تاریخ تالیف :

قرن‏‫ ۹ق.‏‬

تاریخ کتابت :

احتمالاً قرن ۱۰ق.

کاتب :

میرعماد الحسینی 



نگارگر :

-



تذهیب کار :

-



سایر پدیدآورندگان :

-



منشا (مکان جغرافیایی اثر) :

ایران

تعداد برگ، تعدادسطر، اندازه سطور، قطع:

۵۰ برگ،۱۰-۱۱سطر، اندازه سطور: ۶۲ ×۱۲۱؛ قطع: ۱۳۵×۲۲۱ م.م.

تعداد تصاویر (شامل نگاره، حدول، نمودار، شکل، نقشه):

۲ نگاره

مکتب نگارگری (نام دوره هنری و تاریخی نسخه):

«صفویه» - مکتب بخارا

نوع و درجه خط:

نستعلیق

تزئینات متن:

«شروع نسخه با دو مجلس نگاره؛ سرلوحه کتیبه‌ای مذهب به نقوش اسلیمی، گل، ختایی و برگ با قلم زر، لاجورد، سبز، آبی، سیاه، صورتی؛ گره‌‌چینی دور کتیبه با اشکال هندسی سیاه رنگ بر زمینه زر؛ شرفه‌ها به رنگ لاجورد؛ صفحات رنگ شده و حاشیه‌ها نقوش گل طلاکاری شده؛ مجدول: جدول دور سطور آبی، زر و سبز؛ کتیبه‌های مذهب رنگارنگ در ابتدای هر فصل؛ متن با مرکب مشکی کتابت شده است».

نوع کاغذ:

کاغذ ضخیم، آهار مهره

نوع و تزئینات جلد:

«چرم قرمز رنگ، ضربی با نقش ترنج،سرترنج و لچکی طلاکاری شده به همراه نقوش اسلیمی، گل، ختایی و برگ، اندرون جلد آستر چرمی سبزرنگ همراه با نوار نازک طلایی رنگ در پیرامون‌ آن».

آغاز:

«ای نقش بسته نام خطت با سرشت ما* این حرف شد ز روز ازل سرنوشت ما...»

انجام:

«...آن بت چو ز دوستی کناری گیرد * ما نیز ز دوستی کناری گیریم».

انجامه:

«میرعمادالحسینی غفر ذنوبه».

یادداشت تملک و سجع مهر :

بخشی از یادداشت ابتدای نسخه: «این کتاب نفیس از کتابخانه ... شاه عباس کبیر و سایر سلاطین ... صفویه رحمه الله علیهم رخت سفر بر بسته و سال‌ها به هند رفته در خزانه سلاطین آن مرز...».

یادداشت صفحات  ابتدایی نسخه:« الله  اکبر. هشتم آذر سنه یک جلوس، این دیوان امیرشاهی به خط خوب مولانا عمادالحسینی است داخل کتابخانه این نیازمند درگاه الهی... حرره نورالدین جهانگیر ابی اکبر  سنه ۱۰۱۴ پادشاه غازی».

این نسخه  در دوره صفویه از ایران به هند منتقل شده و در زمان پادشاهی اکبرشاه در کتابخانه سلطنتی دهلی نگهداری می‌شده است. مهرهای بسیاری در ابتدا و انتهای نسخه موجود است. از جمله مهرهای حمیده بانو بیگم همسر همایون شاه (مهر چهارگوش با رقم ۹۶۸)، جهانگیرشاه و پسرش شاه جهان.

 



موضوع اثر و توصیفگرها :

«ادبیات فارسی، شعر فارسی قرن‏‫ ۹ق.‏‬، هنر صفوی، مکتب بخارا، نسخه‌های‌خطی تصویری».

چکیده یا خلاصه نسخه :

نسخه‌خطی مذهب و مصور از دیوان شاهی سبزواری که توسط عمادالحسینی با خط نستعلیق کتابت شده و دارای ۲ مجلس نگاره است».

اطلاعات تکمیلی :

 

«آق‌ملک بن جمال‌الدین فیروز کوهی سبزواری معروف به "امیرشاهی" و متخلّص به "شاهی" است».

 براساس اطلاعات به جا مانده از  انجامه مخدوش شده  این نسخه و همچنین یادداشت کتابدار کتابخانه سلطنتی  دهلی در ابتدای نسخه، کاتب  نسخه میرعمادالحسینی است (Arberry, 1962: 33).

مهدی بیانی در کتاب احوال و آثار خوشنویسان می‌نویسد:« از آثار میرعماد حسینی (میرعماد ثانی) که دیده‌ام یک نسخه دیوان امیرشاهی، بقلم کتابت خوش، با رقم میرعمادالحسینی در مجموعه چستربیتی انگلستان(بیانی، ۱۳۶۳: ج. ۱-۲: ۵۳۹).

کلیه اطلاعات نسخه‌شناختی به جز اطلاعات داخل «گیومه» بر اساس اطلاعات ارائه شده در محل نگهداری نسخه است.

 



شماره نسخه :

Chester Beatty. Per 257



محل نگهداری نسخه :



منابع و ماخذ :

Anthology (Dīvān), by Shāhī (Probably 10th AH). Chester Beatty Library, Islamic  Digital Collection, Object no: Per 257.



یادداشت حق مولف :

جهت اطلاع از ضوابط بهره‌برداری از این اثر به اینجا مراجعه فرمایید.



فهرست پیشینه های فارسی :

بیانی، مهدی (۱۳۶۳). احوال و آثار خوشنویسان. تهران: انتشارات علمی.

 



فهرست پیشینه های لاتین :

Arberry, Arthur J. (1962). The Chester Beatty Library: A catalogue of  the persian manuscripts and miniature (v.3). indices by Jean Watson. Dublin: Hodges, Figgis.

 



تصاویر گزیده صفحات :



کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.