معرفی این کتاب به مناسبت سالروز بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی با هدف تبیین جایگاه هنر و زیبایی در حکمت اشراق در رویکردی تلفیقی از فلسفه، عرفان و زیبایی‌شناسی بازنشر می‌شود.

 کتاب «مبانی حکمی هنر و زیبایی از دیدگاه شهاب‌الدین سهروردی» نوشته‌ طاهره کمالی‌زاده، پژوهشی منسجم و علمی در حوزه‌ فلسفه‌ هنر و زیبایی‌شناسی است که با تمرکز بر اندیشه‌های عرفانی و اشراقی یکی از برجسته‌ترین متفکران اسلامی، شهاب‌الدین سهروردی، تدوین شده است. این اثر از سوی مؤسسه‌ تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری فرهنگستان هنر (متن) منتشر و چاپ اول آن در سال ۱۳۸۹ و چاپ دوم در سال ۱۳۹۲ با حجم ۲۱۲ صفحه روانه‌ بازار کتاب شده است.

نویسنده با رویکردی تلفیقی از فلسفه، عرفان و زیبایی‌شناسی، به تبیین جایگاه هنر و زیبایی در حکمت اشراق پرداخته و نشان داده که در نگرش سهروردی، هنر نه صرفاً مهارتی زیباشناختی، بلکه راهی برای سلوک معرفتی و تجلی حقیقت نورانی است. هستی در نگاه اشراقی بر پایه‌ نور بنا شده و نورالأنوار به‌عنوان منشأ همه‌ کمالات و زیبایی‌ها معرفی می‌شود. در این نظام فلسفی، زیبایی، تجلّی نور الهی است که با شدت نورانیت وجودی هر موجود قابل اندازه‌گیری است.

هنر حقیقی، از دیدگاه سهروردی، هنری است که از طریق شهود و خیال متعالی به عالم مثال راه یابد و حقیقت را به‌صورت رمزی در عالم محسوس بازتاب دهد. خیال در حکمت اشراق، نیرویی واسطه میان حس و عقل است که به عالم مُثُل متصل می‌شود؛ هنرمند حقیقی با بهره‌گیری از این نیروی شهودی، توانایی هدایت مخاطب به ساحت‌های برتر و قدسی هستی را داراست.

کتاب در سه بخش اصلی و چهارده فصل تنظیم شده است. بخش نخست، «سهروردی و حکمت اشراق»، به معرفی مبانی حکمت ذوقی-بحثی و قاعده‌ی مشرقیه نور و ظلمت می‌پردازد. بخش دوم، «معرفت‌شناسی اشراقی»، مباحثی چون علم اشراقی، نظریه ابصار، ادراک خیالی، عقلانی و شهودی، عالم مثال و رازآموزی فرشته را بررسی می‌کند. بخش سوم با عنوان «مبانی حکمی هنر اشراقی»، به تحلیل مفاهیم زیبایی، عشق، لذت، رمز در هنر دینی، و نورپردازی اشراقی اختصاص دارد. نویسنده در این مسیر، با تکیه بر منابع دست‌اول فلسفه اشراق و آثار شرح‌دهندگان و متفکران مؤثر، تلاش کرده است تا شالوده‌های عرفانی و حکمی اندیشه‌ سهروردی را در بستر فلسفه هنر بازخوانی نماید.

رویکرد اشراقی سهروردی در تعریف زیبایی و هنر، در تضاد با زیبایی‌شناسی صوری فلسفه یونان قرار دارد؛ در حالی که در اندیشه‌ یونانی، زیبایی در تناسب صوری یا مُثُل تعریف می‌شود، سهروردی زیبایی را با نور و شهود درآمیخته و آن را به عنوان یک امر قدسی و وجودی تفسیر می‌کند. این نگاه، افقی نو در تجربه و فهم زیبایی در سنت فلسفی اسلامی گشوده و زمینه‌ای پرثمر برای پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه‌ هنر، عرفان و فلسفه فراهم ساخته است.

کتاب‌های انتشارات فرهنگستان هنر را اینجا مشاهده کنید.