خمسه امیرخسرو دهلوی (۱۰۰۶ق‌)



عنوان اصلی :

خمسه دهلوی

عنوان دیگر :

خمسه

زبان:

فارسی

مولف :

ام‍ی‍رخ‍س‍رو، خ‍س‍روب‍ن‌ م‍ح‍م‍ود، ‏‫۶۵۱ - ‏۷۲۵ق.‬

تاریخ تایف :

قرن ۸ق

تاریخ کتابت :

احتمالاً ۱۰۰۶ق‌

منشا (مکان جغرافیایی اثر) :

احتمالاً پاکستان - لاهور

تعداد برگ، تعدادسطر، اندازه سطور، قطع:

۲۱۱ برگ،۲۱سطر، اندازه سطور: ۱۰۰ × ۱۷۰؛ قطع: ۱۹۰× ۲۸۵.

تعداد تصاویر (شامل نگاره، حدول، نمودار، شکل، نقشه):

۲۱ نگاره

مکتب نگارگری (نام دوره هنری و تاریخی نسخه):

«گورکانیان هند» - سبک مغولی

نوع و درجه خط:

نستعلیق

تزئینات متن:

آغاز و پایان نسخه مذهب به شمسه؛ دارای چهار سرلوحه مذهب «تاج‌دار» که دو تای آن دارای کتیبه زرین است؛ سرل‍وح‍ه‌ آغازین م‍ذه‍ب «تاج‌دار » با نقوش تزیینی گل باقلم زر، قرمز، لاج‍ورد، س‍ب‍ز و آبی؛ حاشیه‌ها نقوش طلاکاری گل و مرغ و نقوش انسانی، حیوانی و هندسی (تشعیر). م‍ج‍دول‌: ج‍دول‌ دور س‍طور زر، سبز، س‍ی‍اه‌ و آب‍ی‌؛ دارای رکابه؛ متن با جوهر قرمز، مشکی و آبی کتابت شده است.

نوع کاغذ:

ته خط‌ دار

نوع و تزئینات جلد:

لاکی با طرح یک مجلس رزم، «آسترجلد لاکی با نقوش تزئینی گل‌های ریز به رنگ زر» (جلداصل است و احتمالاً در قرن قرن ۱۳ق در اروپا مرمت و بازسازی شده است).

آغازی:

بسم الله الرحمن الرحیم* خطبه قدمست بملک قدیم...

انجام:

نامه او که حرز جانش باد* در قیامت خط امانش باد.

انجامه:

العبد المذنب الفقیر الحقیر محمدحسین زرین قلم فی تاریخ سنه۱۴۲ باتمام رسید.

یادداشت تملک و سجع مهر :

مهر بیضی شکل به سجع: محمد زکی (۱۲۴۱)؛ مهر چهارگوش به سجع: عبدالراجی محمدشفیع(۱۲۴۷)؛ مهر بیضی شکل بزرگ به سجع: محمدعلی (بدون تاریخ).

موضوع اثر و توصیفگرها :

ادبیات فارسی، شعر فارسی قرن ۸ق، هنر مغولی، نقاشی هندی، تشعیر، خمسه نگاری، نسخه‌های خطی تصویری.

چکیده یا خلاصه نسخه :

نسخه بسیار نفیس خمسه امیرخسرودهلوی که اسامی نگارگران و تذهیب‌کاران بسیاری در آن به چشم می‌خورد. شامل مطلع الانوار، مجنون و لیلی (انجامه مفقود شده)، آیینه اسکندر (برگ اول با سرلوحه و آغاز مفقود شده) و هشت بهشت. ۲۲ برگ از نسخه اصلی مفقود شده است

اطلاعات تکمیلی :

هشت برگ از این نسخه در موزه متروپلیتن نگهداری می‌شود (به شماره13.28، 26-33). براساس نظرات برند و سایلرتاریخ ۱۴۲در انجامه چهل و دومین سال امپراطوری اکبرشاه یعنی ۱۵۹۸- ۱۵۹۷ م برابر با ۱۰۰۶ ق تفسیر شده است. اکلیه اطلاعات نسخه‌شناختی به جز اطلاعات داخل «گیومه » بر اساس اطلاعات ارائه شده در محل نگهداری نسخه است.

شماره نسخه :

Walters Art Museum Ms. W.624

محل نگهداری نسخه :

موزه هنر والترز

منابع و ماخذ :

Walters Art Museum, W.624, on line description © 2011 Walters Art Museum,used under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/

گزیده ای از صفحات نسخه:

دانلود فايل

کلیه حقوق متعلق به این پورتال برای فرهنگستان هنر محفوظ است.